Strona główna

Jelcz 003

Jest rok 1966 w fabrykce Samochodów Ciężarowych w Starachowicach powstaje zupełnie nowy model samochodu nazwanego STAR 25 ze zmodernizowaną kabiną kierowcy.

W tamtym czasie pojazdy przeznaczone dla straży pożarnej to były konstrukcje bazujące na modelach STAR 20 lub STAR 21,które miały ograniczoną swobodę podczas działań gaśniczych.W Jelczańskich zakładach samochodowych powstaje zupełnie nowy projekt nadwozia pożarniczego uniwersalnego, który w swojej zabudowie posiada zamontowany zbiornik na wodę gaśniczą o pojemnośći 2000 litrów, zbiornik na środek pianotwórczy o pojemnośći 200 litrów co było nowością. Autopompę napędzaną silnikiem pojazdu oraz także i motopompę przenosną obydwie pompy cechowała wydajnośc 800 l/min. Żródłem napędu pojazdu jest/był silnik gażnikowy typu S 474 O mocy 150 KM przy 3000 obr/min. posiadający dodatkowy układ chłodzenia wodą ze zbiornika gaśniczego,który jest wykorzystywany podczas pracy autopompy na postoju.

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior

Jelcz 004

Lata 70- te, w polskim pożarnictwie dominują starsze konstrukcje bazujące na podwoziach STAR , brakuje typowo polskiego samochodu pożarniczego ciężkiego, mogącego przewozić dużą ilość środków gaśniczych, pojazdy średniej klasy miały z reguły od 2000 do 3000 pojemności zbiorników wodnych. Problem braku odpowiednich pojazdów ciężkich chwilowo rozwiązały pożarnicze TATRY 138 a następnie 148 karosowane w fabryce Karosa. Lecz to nie było dobrym rozwiązaniem.

Rok 1971 powstają próbne konstrukcyjne założenia budowy nadwozia pożarniczego o dużej pojemności środków gaśniczych. Wykonano trzy prototypy które poddane zostały próbom. Ostatecznie zrezygnowano z importu z Czechosłowacji autopompy, mieszacza pianowego, zaworu klapowego oraz działek wodno-pianowych. Zastosowano opracowaną pod potrzeby tego pojazdu autopompę A 32/8 produkowaną w ŚFUP Świdnica. Zawór klapowy zastąpiono przepustnicę zaporową z Bielskiej "BEFAMY". W miejsce dwóch działek wodno-pianowych o wydajności 1600 dm3/min. zastosowano jedno firmy Rosenbauer o wydajności 2400 dm3/min. Mieszacz pianowy również pochodził z firmy Rosenbauer. Serię próbną tych pojazdów wykonano w 1974 roku. Na podstawie obserwacji użytkowanych w kraju pojazdów inżynierowie z JZS i OBR-OP w Józefowie stopniowo starano się usuwać niektóre usterki (m.in. w ŚFUP poprawiono uszczelnienia autopompy, w JZS wzmocniono konstrukcję zbiornika środka pianotwórczego.

W 1979 roku Jelcz 004 zastąpiony został zmodernizowaną wersją - Jelcz 004M. Modyfikacji poddany został m.in. eżektorowy układ zasysania autopompy, układ sterowania przepustnicy zaporowej (wprowadzenie dublującego - ręcznego - sterowania jej). Ponadto w układzie wodno-pianowym zastosowano bardziej niezawodne zawory kulowe a także przesunięto działko wodno-pianowe do przodu (zmniejszyło to jego "martwy kąt"). Jednak pomimo dokonywania wielu zmian konstrukcyjnych Jelcze 004 i 004M (określane również jako "jelonki") do końca produkcji posiadały swoje wady: zacinające się brezentowe rolety schowków i pulpitu autopompy, przecieki środka pianotwórczego do zbiornika wody, wycieki na połączeniach rurowych armatury wodno-pianowej oraz podstawową wadę powstała już na etapie założeń - kabinę. W Jelczu 004 i 004M zastosowano kabinę seryjnie produkowanych samochodów ciężarowych. Kabina posiadała tylko dwoje drzwi, była ciasna i musiała pomieścić czteroosobową załogę (razem z kierowcą). Większą część kabiny zajmowała osłona (tunel) silnika a strażacy siedzący z tyłu mieli do dyspozycji jedynie dwie małe ciasne ławeczki. Pomimo tych wad "jelonki" były produkowane do 1991 roku, a produkcję ich zaniechano z chwilą zakończenia produkcji podwozi Jelcz 325. Pomimo, że sporo czasu minęło od momentu zakończenia produkcji powszechnie są one jeszcze stosowane przez niektóre jednostki PSP i OSP w wersji oryginalnej i przerabianej, eliminując jednocześnie niektóre z ich wad.

DANE TECHNICZNE:

DANE OGÓLNE:

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior

Jelcz 005

Samochód pożarniczy JELCZ 005 powstał w latach 70-tych ubiegłego wieku. W 1974 roku Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach produkuje zupełnie nowy model samochodu uterenowionego, który doskonale sprawdza się w trudnych warunkach terenowych.Przeznaczono go dla rolnictwa i leśnictwa, jednak jego dalsze losy potoczyły się nieco zgoła inaczej.

W roku 1975 Jelczańskie zakłady samochodowe produkują prototyp samochodu pożarniczego właśnie na podwoziu samochodu STAR 244, pojazd otrzymał nazwę JELCZ 005. Rok później po modernizacji już pojazd zyskał obecny wygląd, Jelcze 005 produkowano do końca lat 90-tych, systematycznie wraz z wersja podstawową produkowano wersję Jelcz 008, która zamiast autopompy napędzanej silnikiem pojazdu miała przenośna motopompę.

Dane techniczne:

marka pojazdu JELCZ,

• typ 005,
• silnik wysokoprężny typu S 359 o pojemności skokowej 6.842 ccm, moc nominalna 150 KM (110 kV), obroty silnika 2800 obr/min., maksymalny moment obrotowy 144 Nm na 1700 obr/min,
• ładowność 3.290 kg,
• rzeczywista masa własna wynosi 7.410 kg.

Wyposażenie:

• zbiornik wodny o pojemności 2500 litrów,
• autopompa o wydajności 1600 l/min,
• zbiornik środka pianotwórczego o pojemności 250 litrów,
• 2x gaśnice proszkowe 6 kg,
• pachołki drogowe,
• węże tłoczne W-75 i W-52,
• łopaty, łomy, lekki sprzęt burzący,
• węże ssawne W-110,
• smok ssawny wraz z koszem,
• linki ratownicze,
• armatura wodno-pianowa,
• koce gaśnicze,
• drabina D 10 W,
• tablica sterownicza autopompy,
• latarka,
• mostki przejazdowe,
• bosak,
• widły, kopacze,
• urządzenie szybkiego natarcia 20 m,
• poduszki podnoszące Wetter,
• rozpieracze hydrauliczne,
• stojak hydrantowy 80.

Dane taktyczno-bojowe:

• Średni samochód ratowniczo gaśniczy przeznaczony jest do prowadzenia akcji w obszarach zabudowanych, oraz dzięki napędowi na wszystkie koła 4x4 mogący również bez przeszkód poruszać się po wiejskich drogach gruntowych. Jego konstrukcja została opracowana z uwzględnieniem zapewnienia jak najlepszych warunków pracy strażaków Samochód gaśniczy GBA 2.5/16 typ 005 ma nośność 5000kg. Jednorazowo może być w nim przewożona sześcioosobowa załoga. Wyposażony jest w autopompę A 16/8, zbiornik na wodę o pojemności 2500l, zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 250l, działko o wydajności wody 1600l/min. W wyposażenie samochodu wchodzi urządzenie szybkiego natarcia, zamontowane w przedziale autopompy. W skład wyposażenia wchodzą również węże tłoczne W 52 -160m. W 75 -260m. oraz komplet armatury wodnej i różnego rodzaju sprzęt ratowniczy. Samochód służy do prowadzenia akcji samodzielnie bądź przy współpracy z innymi taktycznymi jednostkami straży pożarnej.

• Pojazd posiada jedno modułową kabinę, czterodrzwiową, mieszczącą sześć osób załogi. W tylnej części umieszczona jest ławka dla ratowników wraz z pojemnikiem na drobne narzędzia podręczne oraz odzież ochronną. Na ścianie znajduje się wieszak na ubrania oraz miejsce na hełmy bojowe. Na desce rozdzielczej znajduje się sprzęt łączności oraz wewnętrzny sprzęt oświetleniowy.Kabina ponadto wyposażona jest w gniazdo do ładowania akumulatorów 24v wraz z sygnalizacją świetlną i dźwiękową, szperacz pogorzeliskowy, radiostację samochodową wraz z anteną i przetwornicą.

• Oznakowanie pojazdu oraz malowanie jest zgodne z obowiązującymi przepisami i normami; trzy lampy sygnalizacyjne niebieskie , w koszach ochronnych , z przodu na kabinie kierowcy, jedna z tyłu na zabudowie, zderzak przedni oraz nadkola w kolorze białym, samochód wraz z zabudową w kolorze czerwonym.

Zabudowa pożarnicza:

• Konstrukcja szkieletu zabudowy wykonana jest z profili zamkniętych stalowych. Zabudowa pożarnicza posiada układ zamykanych żaluzji wykonanych z lekkich profili aluminiowych anodowanych. Żaluzje wyposażone są w sprężynowy mechanizm zwijający , uniemożliwiający samoczynne ich opadanie, oraz w zamek zamykany na klucz. Żaluzje są pyło- i wodoszczelne co zapewnia całkowitą izolację przedziału sprzętowego od warunków otoczenia. Wnętrza skrytek posiadają uchwyty na wyposażenie specjalistyczne zgodnie z obowiązującymi regulaminami Na tylnej ścianie zabudowy umieszczona jest składana ,drabina z mechanizmem regulującym, ułatwiającym wchodzenie na dach. Powierzchnia dachu jest wyłożona blachą aluminiową ryflowaną, posiada balustradę ochronną, zestaw uchwytów do mocowania węży ssawnych, prądownic, sprzętu burzącego, drabin itp.

Na pojeździe zabudowano:

• Zbiornik na wodę o pojemności 2.500 litrów zabezpieczony antykorozyjnie. Zbiornik ten posiada falochrony zawór spustowy całkowitego opróżniania, luk wizyjny , układ napełniania oraz przelewowy, zbiornik na środek pianotwórczy z tworzywa o pojemności 250l.

Wyposażenie układu wodno pianowego, armatury pożarniczej obejmuje:

• jedno wejście 110mm do ssania geodezyjnego,
• jedno wejście 75mm do napełniania zbiornika z sieci hydrantowej,
• dwie nasady tłoczne 75mm,
• nasada 52mm do napełniania zbiornika na środek pianotwórczy,
• układ zaworów,
• nasady do tankowania wyposażone w sita,
• tablica kontrolna z układem manometrów.
• Autopompa A16/8 GZUT Gliwice charakteryzuje się parametrami takimi jak wydajność Qn -1600 l/min, wysokość podnoszenia HgS - 0.8 MPa.

Wyposażenie pojazdu obejmuje także:

• Zwijadło szybkiego natarcia z wężem o długości 60m. wraz z prądownicą, wyposażone w hamulec bębna oraz korbę do zwijania, niezależny układ ogrzewania przedziału autopompy, oświetlenie wewnętrzne skrytek , włączane po podniesieniu żaluzji, oświetlenie zewnętrzne pola pracy wokół samochodu , lampy halogenowe włączane z przedziału autopompy, armaturę wodną i pianową, węże tłoczne i ssawne, lekki i ciężki sprzęt burzący, pilarki do cięcia betonu i stali oraz drewna, ubrania ochrony osobistej, sprzęt ochrony dróg oddechowych, sprzęt oświetleniowy i łączności.

Średni samochód ratowniczo gaśniczy można z powodzeniem uznać za samochód wielozadaniowy i przystosowany do działania w różnych warunkach, zarówno miejskich jak i wiejskich , ciężkich terenowo a także w lasach. Pozwala na to jego prosta lecz mocna konstrukcja w miarę stabilne rozłożenie ciężaru i niezawodny w wielu okolicznościach napęd na cztery koła. Zwłaszcza w warunkach zimowych jest on bardzo przydatny. Ponadto rozwiązania konstrukcyjne układów wodno pianowych umożliwia szerokie wykorzystanie samochodu przy współdziałaniu z innymi jednostkami gaśniczymi a sześcioosobowa załoga zezwala na pełniejsze wykorzystanie ich walorów taktycznych.

Do zalet tego samochodu zaliczyć należy:

• dostępność części zamiennych produkcji krajowej,
• duża baza serwisowa firmy STAR,
• łatwość samodzielnej naprawy,
• prostota wykonania.

Do wad tego samochodu zaliczyć należy:

• brak dostatecznego kontaktu załogi z dowódcą poprzez przedzielenie kabiny,
• zbyt głośna praca silnika,
• zbyt duże zużycie paliwa,
• brak systemu łączności między kabiną a miejscem z autopompą,
• nieogrzewane nasady tłoczne i ssawne zimową porą,
• brak wysokiego ciśnienia wytwarzanego przez autopompę.

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior

Samochód Śniegowy pożarniczy SGn 630

Styczeń, zima 1970 roku w Hucie im.Lenina w I oddziale zakładowej Zawodowej Straży Pożarnej powstaje konstrukcja samochodu gaśniczego do gaszenia dwutlenkiem węgla, wtedy była to nowość. Pojazd został przystosowany do gaszenia urządzeń energetycznych oraz gazu. Zabudowano go na podwoziu samochodu ciężarowego STAR 25 M1. Do ramy podwozia przymocowano drugą ramę, na której strażacy wykonali całe nadwozie. Butle z CO2 zawierały po 30 kg ciekłego dwutlenku węgla. Każda butla została umieszczona na 2 łożyskach kulkowych. Poszczególne zawory butli każdego rzędu podłączono do 3 umocowanych poziomo przewodów stalowych połączonych z centralnym korektorem. W wolnej przestrzeni zainstalowano agregat oświetleniowy z wyposażeniem. Nadwozie pojazdu było kurzoszczelne i wodoszczelne, co było wtedy również nowością. W skrytkach na sprzęt i butle z CO2 po raz pierwszy zastosowano żaluzje drewniane z drewna bukowego.

Gabaryty pojazdu są następujące:

• długość - 5900 mm
• szerokość - 2070 mm
• wysokość - 2200 mm

Ponadto w skład wyposażenia pojazdu wchodził następujacy sprzęt:

• 3 duże reflektory przenośne
• stojaki do reflektorów
• 3 zwijadła - 3 x 100m kabla
• sprzęt pomocniczy
• dwa zwijadła śniegowe z prawej i lewej strony pojazdu z wężami wysokociśnieniowymi w oplocie stalowym
• prądownice śniegowe

Mimo dużęj ilości sprzętu na podwoziu dzisiaj zaliczanej do klasy średniej STAR 25 nie został przeciążony.

Żaden z tego typu pojazdów nie uchował się do dziś, ani jego następca - ŻUBR A 80 GSn 1800

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior

Dodatkowe informacje znalezione przez. Konrada Wojdasa

STAR 25 L GSn 900

Wyposażenie pożarnicze :

Budowany był również GCSn 1800 na samochodzie Żubr.

Tekst i zdjęcie zaczerpnięte z Podręcznika dla kierowców mechaników straży pożarnych. Henryk Kaliciecki .Instytut Wydawniczy CRZZ Warszawa 1977 .

Autor tekstu: Konrad Wojdas

STAR 25 L GSn 900

Warsztat pożarniczy 574 AUM 117

Oprócz tradycyjnych pojazdów pożarniczych gaśniczych, polskie jednostki straży Zawodowych w latach 1960-1980 użytkowały szereg pojazdów pomocniczych jak je wtedy nazywano , do nich należały min, samochody operacyjne, wozy dowodzenia, żurawie itd, i tu mowa będzie o samochodzie warsztatowym.Podwoziem bazowym tego pojazdu jest pojazd STAR 660 M1 Z napędem na wszystkie osie,zabudowę pojazdu wykonano w Jelczańskich Zakładach Samochodowych w Jelczu koło Oławy w latach 70-tych ubiegłego wieku, pojazd otrzymał oznaczenie fabryczne JELCZ 574 ,zaś wojskowe oznaczenie ( pojazd był głownie produkowany w różnych odmianach dla wojska) AUM 117. Nadwozie furgonowe zamknięte ,2 -drzwiowe,pierwsze drzwi z boku od strony pasażera, drugie z tyłu nadwozia. Nadwozie przeszklone 8 okien szklanych, zabezpieczonych siatką metalowa przed uszkodzeniami. Bogate wyposażenie warsztatu umożliwiają wykonywanie prac warsztatowych, ślusarskich,lakierniczo-konserwacyjnych, oraz montaż i demontaż silników pojazdów straży pożarnej w jednostkach pożarniczych oraz także w warunkach polowych. Zamontowana w ramię podwozia między kabiną a przednim zderzakiem wciągarka o mx sile uciągu 6 ton z liną 50 metrową jest dodatkowym walorem pojazdu. Na wyposażeniu znajduje się również specjalny żuraw o nośności 1 tony.

• ilośc miejsc w kabinie- 2
• ilośc miejsc w nadwoziu - 3
• masa własna 8990 kg
• masa całkowita 9800 kg
• prędkosć max 73 km/h
• zużycie paliwa na szosie 38 l/100 km, w terenie 52 litry.
• Zbiornik paliwa- 2x 150 l
• silnik- S 474 Benzynowy
• moc- 105 km

Wyposażenie:

• rozkładany namiot o powierzchni 6m2,
• agregat prądotwórczy typu PAB-4,
• frezarka i szlifierka do gniazd zaworów
• widełkowy próbnik akumulatorów,
• aerometr,
• próbnik wtryskiwaczy,
• spręzarka samochodowa,
• palnik uniwersalny z 2 butlami tlenowymi,
• wytwornica acetylenu,
• lampa lutnicza benzynowa,
• tokarka stołowa typu TSB-20,
• elektryczna wiertarka pistoletowa,
• prasa stołowa ręczna,
• kowadło 25 kg,
• stoły ślusarskie stałe i składane,
• ostrzałka stołowa,
• narzędzia,
• na zewnętrznej części nadwozia umieszczono składane schodki tylne,
• podnośnik zębatkowo-korbowy o udźwigu 5 ton
• szyny pochylne do wyjmowania z wewnątrz nadwozia agregatu.
• Na zewnątrz znajdował sie takze kosz myjki,w który wkładano kanister z wodą

Do wyposażenia specjalnego wchodzi układ sygnalizacyjno-alarmowy typowy dla pojazdów uprzywilejowanych. Pojazdy tego typu można spotkać jako samochody dowodzenia i łączności, samochody ratownictwa, w większośći ich przeznaczeniem jest wojsko.

Pojazd w warunkach długotrwałej akcji pożarniczej pełnił rolę wyżej wspomnianą oraz przy dużej pomocy obsługi warsztatu polowego AUM 117 można było na miejscu działań regenerować oraz naprawiać zużyte lub zepsute mechanizmy pojazdów pożarniczych.

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior

ŻUK GLM

Jest rok 1966 ubiegłego wieku, Rząd egipski zleca Polskiemu Zjednoczeniu Motoryzacyjnemu opracowanie konstrukcji lekkiego samochodu pożarniczego.Zakładowe biuro konstrukcyjne w krótkim czasie opracowało konstrukcję takiego pojazdu. Nowa odmiana nadwoziowa oznaczona została symbolem A 14. W celu zapewnienia dobrej dynamiki w modelu tym zastosowano górnozaworowy silnik typu S-21 o mocy 51,5 kW.

W konstrukcji tej odmiany Żuka wykorzystano elementy nadwozi pick-upa i furgonu. Z pick-upa adaptowano skrzynię ładunkową, a z furgonu kabinę, dach i tylne narożniki nadwozia. W środkowej części nadwozia zabudowano szafki na węże tłoczne. Za tylną ścianą kabiny kierowcy zamontowana była ławka z miękkim pokryciem tapicerskim dla dwóch członków załogi. Pod odchylanym siedzeniem znajdował się schowek na wyposażenie motopompy. W obu ścianach bocznych wykonano drzwi umożliwiające dostęp do ławki załogi. Tylna część nadwozia zajmowała motopompa ustawiona na prowadnicach, co ułatwiało jej wyjęcie na zewnątrz pojazdu poprzez odchylaną tylną klapę.

Zastosowano motopompę typu M 800 E napędzaną dwusuwowym silnikiem S-1 5, wyposażonym w rozrusznik elektryczny. Pompa typu P03 Polonia miała wydajność 800 dm3/min przy ciśnieniu 0,8 MPa. Otwory w tylnej części ścian bocznych ułatwiały połączenie motopompy z wężami. Na dachu pojazdu zamocowano trójczęściową drabinę pożarniczą o długości 8 m. Dalsze wyposażenie pożarnicze stanowiły: zbiornik środka pianotwórczego 0 objętości 40 dm3, stojak hydrantowy, gaśnice tetrowe, węże ssawne i tłoczne, prądownice, bosak, topór i inne. Samochód Żuk A 14 mógł być używany jako samodzielna jednostka do zwalczania mniejszych pożarów lub do współdziałania z innymi jednostkami.

Długość pojazdu wynosiła 4405 mm, a wysokość z drabinami 2440 mm.

Dopuszczalna masa całkowita określona została przez producenta na 2480 kg, a prędkość maksymalna na 95 km/h.

Produkcję i eksport tych pojazdów rozpoczęto w 1966 roku. ŻUK A 14 GLM-8 nie figurował na wyposażeniu Polskich Straży Pożarnych a jedynie tylko na export . Powstała jeszcze wersja pojazdu GLM 4 już na bazie furgonu TOWOS. Rok 1968 FSC W Lublinie na taśmę produkcyjną uruchamia dla potrzeb Polskiego pożarnictwa model ŻUK A 15 M ,oraz wersję z zbiornikiem wodnym w oparciu o podwozie ŻUK A 151C .

Na wyposażeniu pojazdu GLM 8 ŻUK A 1 M były

• motopompa M 800 PO 321 Polonia
• torba wężowego z narzędziami
• Torba mechanika kierowcy
• Węże ssawne WS 110
• Węże tłoczne W 52, W 75
• Drabina przystawna D 10 W
• Zbieracz
• Rozdzielacz kulowy grzybkowy
• Smok ssawny z koszem
• prądownice wodne
• mostki przejazdowe
• radiostacja
• sygnalizacja świetlno akustyczna
• stojak hydrantowy 80
• gaśnice pianowe, proszkowe
• sprzęt burzący
• latarka akumulatorowa
• stojak strzechowy
• bosak podręczny
• łopata
• kilof
• łom wyburzeniowy
• radiostacja nasobna,przewożna i przenośna
• pomost na dachu do mocowania sprzętu
• drabina lekka
• osłony sygnalizacji drogowej
• prądownice wodne
• zasysacz liniowy
• przełączniki
• siodełka wężowe

Autor tekstu: Arkadiusz Tasior